Arabako beste zazpi enpresa handi eta estrategikok Eskuara proiektuarekin bat egin dute, eta era honetan jarraipena emango diote euren erakundeetan euskararen erabilera sustatzen jarraitzeko. Honako enpresa hauek batu dira Eskuara komunitatera: euskararen kudeaketan erreferente diren Oreka IT eta RPK, Lanbide Heziketako ikastetxe diren Zaraobe eta Eraiken, industrialak diren Amets SL eta Mekatxabir, eta Artomaña txakolina ekoizpena. Era honetan, gaur gaurkoz 30etik gora enpresek eta Lanbide Heziketako zentrok jasotzen dute aholkularitza zerbitzua Eskuara proiektuaren bidez.

Gaur goizean egin dute aitortza ekitaldia Arabako Merkataritza Ganberak Gasteizen duen egoitzan, eta bertan batu dira enpresa horietako ordezkariez gain, lehendik ere kide direnetako kideak. 2025ean egindako lanen berri eman dute bertan, eta 2026rako dituzten asmoen berri ere bai. Ekitaldia topa eginez amaitu dute, hain justu, proiektuaren kide egin den Artomaña txakolinarekin, eta Euskara Lukuak egitasmoan parte hartzen duten Arabako Errioxako upategietako ardoarekin.

Ekitaldian parte hartu dute Eskuara proiektua sustatzen duten erakunde publikoetako arduradunak: Arabako Foru Aldundiko Ekonomia Garapen eta Berrikuntza saileko diputatu Saray Zarate eta Gasteizko Udaleko Euskara zinegotzi Maria Nanclares. Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikako sailburuorde Aitor Aldasoro ezin izan da bertaratu.

Saray Zarate Ekonomia Garapen eta Berrikuntza diputatuak, bere aldetik, euskarak enpresei eskaintzen dien balioa nabarmendu du, eta gehitu “balio hori modu praktikoan txertatzeko aukerak” daudela: “Eskuara horretarako tresna da, eta aldi berean komunitate bat, sare bat eta norabide partekatu bat. Euskararen erabilerak, garapen ekonomikoa eta lurraldearen kohesioa uztartzen ditu”. Eskerrak eman dizkie zerbitzuarekin bat egin duten enpresei, euren lanari esker Araba “erreferente” delako lan munduan euskara txertatzeko eredu propioa garatuz.

Maria Nanclares Euskara zinegotziak ere hartu du hitza, eta proiektuak zabaldutako aukera berriak nabarmendu ditu: “Euskararen erabilera areagotzeko aukera berri bat zabaldu zaigu, eta hortaz, Eskuararekin bat egin duten enpresei ongi-etorria eman nahiko genieke”.

Enpresen aurrerapausoak

Eskuara proiektua 2023 urtean sortu zen, eta bere helburua argia da: Arabako enpresa handi eta estrategikoetan euskararen erabilera sustatzea. Proiektuan parte hartzen duten enpresek euskararen presentzia areagotzeko Ahize-AEK hizkuntza aholkularitzaren laguntza jasotzen dute. Lanbide Heziketako zortzi zentro ere badira Eskuara proiektuko kide (bik gaurko ekitaldian egin dute bat), eta era horretan, ikasleek lan-munduarekin duten lehen harremana euskaraz egiteko urratsak ematen ari dira horiek guztiak.

Zerbitzua enpresa bakoitzaren beharretara egokitzen da, eta Gasteizen egindako ekitaldian gogora ekarri dute 2025ean enpresek egindako aurrerapausoak.
 

Diagnostiko sinple baten bidez, enpresa bakoitzak bere aukerak eta beharrak identifikatu ditu. Enpresa askok hizkuntza politika propioa definitu dute, eguneroko lanean txertatzeko.
 

• Euskararen mapak egin eta Euskaraldian parte hartu dute.
• Bai Euskarari eta Bikain ziurtagirietarako prestaketa abiatu da.
• Praktikaldiak eta langile berrien harrera euskaraz lantzen hasi dira.
• Webguneak, sare sozialak eta bezeroentzako materialak euskaratu dira.
• Euskararen Eguna, Euskara Tratuak eta antzeko ekimenak zabaldu dira.
• Barne-komunikazioa, kartelak eta lan-ingurunea euskalduntzen ari dira.

Eskuara zerbitzuarekin lanean aritu diren bi erakundek euren esperientziaren berri eman dute, eta jasotako aholkularitzaren garrantzia nabarmendu. Egibide ikastetxeak, esaterako, enpresa praktikak euskaraz egiteko pausuak eman ditu, eta neurri horren beharra azpimarratu du Gorka Martinek: “Gu euskara normalizaziorako arduradunak gara, hortaz, euskararen erabilera eta normalizazioa daukagu helburu. Ikasketak egin bitartean, badago nolabaiteko euskararen presentzia, baina lan mundura salto egitean, haustura ematen da sarri. Hori hasieratik ikasi eta ikusi behar dute ikasleek, lana ere euskaraz egin daitekeela, lana badela haientzat gehigarria, balio erantsia eta bereizgarria. Azken batean, ikastetxetik kanpo ere euskaraz lan eta bizi daitekeela”.

Asafes elkarteak, bestetik, hizkuntzen inguruko diagnostikoa egin dute, eta Edurne Ruiz de Agirre eta Mikel Knörrek esan dutenez, beharrezkoa izan da hori ondoren hartuko dituzten neurriak zehazteko: “Beharrezkotzat jo dugu langileen, erabiltzaileen eta familien hizkuntza-ezagutzari buruz galdetzea, askotan usteak eta errealitateak ez datozelako bat. Diagnostiko horretatik abiatuta, euskararen erabilera sustatzeko plan bat martxan jartzea ahalbidetzen du, errealitatera egokitua, neurrira egina eta eragile guztiekin adostua”.

Eskuara proiektuko aholkulariek behin eta berriro nabarmendu dute enpresen beharretara egokitutako zerbitzua eskaintzen dutela, bakoitzak bere erritmoak dituelako. 2026an ere ildo horretan jarraituko dute, eta komunitateko kideek bost ardatz nagusitan lan egiteko aukera eskainiko zaie.
 

1. Hizkuntza paisaia: bai ingurune fisikoan (tailerrak, bulegoak, ekitaldiak), bai ingurune digitalean (webguneak, sare sozialak…).
2. Langileen eta enpresaren arteko harremana: barne-komunikazioa, harrera-planak, bilerak eta eguneroko harremanak.
3. Ikasleen praktikaldia: pausoz pauso euskalduntzea, dokumentazioa, lankideekiko harremana eta instruktoreen rola indartuz.
4. Euskara erabili nahi dutenen ahalduntzea: segurtasuna eta erraztasunak ematea.
5. Bezeroarekiko arreta: euskarazko zerbitzua sendotzea, bereziki herrian bezeroak dituzten enpresetan.

Bestalde, martxoan abiatuko da 24. Korrika, eta Eskuarako aholkulariak gonbidapena luzatu die komunitateko enpresei euskararen aldeko lasterketaren harira lanketa egiteko euren lantokietan.

Arabako Errioxako funtsezko sektore batean euskararen presentzia eta erabilera indartzeko asmoarekin sortu da Lukuak proiektua: upategiak eta enoturismoa. Ardoa nortasuna, ekonomia eta kanporako erakusleihoa den eskualde batean, hizkuntzak ere funtsezko eginkizuna du kohesio eta balio erantsiko elementu gisa. Asier Amondo, Ahize AEK-ko aholkulariak, proiektuaren laguntza teknikoa eskaintzen duen erakundeak, Lukuak-en gakoak aletzen ditu.

Zertan datza zehazki Lukuak proiektua?

Lukuak proiektuak Arabako Errioxako Guardia-Kuadrillan, bertako upategietan eta enoturismo-enpresetan eragin nahi du, hizkuntza-kudeaketa eguneratzeko eta euskararen erabilera areagotzeko. Ekimen honen abiapuntua Arabako Foru Aldundiak azken urteotan Lanabes ekimenarekin eta, batez ere, Lukuak izeneko euskara-proiektuan egindako lana da. Proiektu hori Foru Aldundiak, Abra eta Arabako Errioxako Ardoaren Ibilbidea elkarteek bultzatu zuten, eta Ahize-AEKren laguntza teknikoarekin euskararen presentzia eta erabilera areagotzeko prozesuari ekin zion.

Zein da LUKUAKen helburu nagusia upategietan eta enoturismoan euskararen normalizazioari dagokionez?

Proiektuak bi helburu estrategiko nagusi ditu. Batetik, aholkularitza integrala eskaintzea upeltegiei, hizkuntza-kudeaketa eraginkorra eta haien errealitatera egokitua bermatzeko. Laguntza horren barruan sartzen dira hizkuntza-diagnostikoak egitea, hizkuntza-irizpideak zehaztea eta euskararen presentzia eta erabilera areagotzeko neurriak aplikatzea. Bestalde, ekimenak Lukuakerako komunikazio-plan espezifiko bat diseinatu eta ezartzea aurreikusten du, Abrarekin eta Ardoaren Ibilbidearekin batera garatuko dena.

Upeltegiren batek abian jarri al du proiektu hau?

Hainbat upategik webguneak berritzeko prozesua hasi dute, eta orri horretako edukiak itzuli dizkiete, diseinu digitalean errazago inplementatzeko. Beste kasu batzuetan, gaztelaniaz bakarrik zegoen dokumentazioa euskarara itzuli da. Zenbait hizkuntza-irizpide hartzea proposatu zaie. Irizpide horiek ez dira zurrunak; aitzitik, sortzen edo ematen diren baliabideen eta euskarrien arabera egokitu daitezke. Erakunde bakoitzaren behar espezifikoetara egokitutako zerbitzua da, irismen mugatua duena, baina etorkizunari begira hizkuntza-erabilera orientatuko duten jarraibideak markatzen lagundu behar duena.

Zer onura ekarriko dizkie proiektuak enpresei eta lurraldeari?

Sektoreko enpresei merkatu-hobi bat ireki dakieke: bezero euskaldun bat, bere hizkuntza mahastizaintza eta ardogintzaren sektorean eta enoturismoan islatuko duena. Eta enpresentzat, euskararen erabilerak lurraldea egituratzeko elementu gisa jokatzen du. Euskara Arabako Errioxako sektore sozioekonomikoan egotea.

Antzeman al duzue eraginik bezeroengan, bisitariengan edo enpresa-kulturan bertan?

Oraindik goiz da ondorioak ateratzeko: proiektua hasierako fasean dago. Hala eta guztiz ere, hasieratik dago asmo argi bat hori komunikazio-mailan ikusarazteko. Helburua ez da eskatzea, eskaintzea baizik. Ardoaren eta enoturismoaren sektoreko enpresei ikusaraztea proiektu hau laguntzeko, balioa emateko eta aurrera egiten laguntzeko sortu dela. Enpresa batzuek gauza jakin batzuk eginak dituzte, baina zaila egiten zaie horiek erakustea, eta, hain zuzen ere, esperientzia horiek eredu izan daitezke oraindik pauso horiek eman ez dituzten beste batzuentzat. Arabako Errioxako enpresetan ekosistema bat sortu nahi dugu, non euskara hizkuntza egituratzailea izango den eta lankidetzak pixkanaka eskualdeko sektore soziometrikoan hizkuntza ezartzen lagunduko digun.

Zer mezu helarazi nahi diezue Lukuak-en parte hartzen duten upeltegietara hurbiltzen diren bisitari eta bezeroei?

Arabako Errioxara upategietara edo enoturismoko beste enpresa batzuetara bidaiatzen dutenean, lehenengo hitza euskaraz egin dezatela: ez badakite, esango digute. Baldin badakite, eskertuko digute. Eta guk, erabiltzaile gisa, sorpresa bat baino gehiago hartuko dugu, denak atseginak.

Urteak dira Arabako Errioxan euskararen aldeko urratsak ematen hasi ginela. Lehen urrats haiek ikastolen mugimenduari eta helduen euskalduntzeari esker izan ziren, eta geroago beste hainbat eta hainbat eragilek eutsi zioten bideari. Guzti horiei esker, ezagutzan aurrerapauso handiak eman ditugu; orain, ezagutza horretan oinarrituta, erabilerari eta ikusgarritasunari eman nahi diogu bidea.

LUKUAk ekimena dakargu orrialde hauetara. Arabako Foru Aldundiak sustatutako proiektua da, eta ABRA (Asociación de Bodegas de Rioja Alavesa), Ardoaren Ibilbidea, Arabako Errioxako Kuadrilla eta Ahize-AEK elkarlanean ari dira haren garapenean.

Ekimenak Arabako Errioxako upategietan eta enoturismoan eragitea du helburu, euskararen ezarpena enpresa horien eguneroko jardunean txertatuz.

Ez da ekimen isolatua: mota honetako beste hainbat proiektu ere garatzen ari dira Euskal Autonomia Erkidegoan —Eusgara, Eskuara, Landue…—, eta LUKUAk bere oinarriak LANABES proiektuan ditu. Izan ere, LANABESen bidez euskararen erabilera areagotzea bilatzen dugu enpresamunduan.

BAINA, ZER DA LUKUAK?
Arabako Errioxako upategiei eta enoturismo-enpresei zuzendutako hizkuntza-diagnostiko eta aholkularitza zerbitzua da.

Aurretik, 2023an, hamar enpresarekin aritu ginen lanean, eta aurten, 2025ean, urtebeteko etenaldiaren ostean, berriro ekin diogu ekimenari.

ZEIN DA HELBURUA?
LUKUAk ekimenaren helburu nagusia hizkuntza normalizazioan urratsak ematea da. Baina, horrez gain, ardogintza eta enoturismoan ari direnen arteko aliantzak sendotu nahi ditugu.

Upategientzat euskarak balio erantsia izatea nahi dugu, lagungarri izan dadin merkatu berrietara heltzeko eta bezero berriak erakartzeko.

Proiektuaren bidez, sektore honetako enpresek euskarari ikusgarritasuna eman diezaioten bilatzen dugu, identitatearekin, kalitatearekin eta hurbiltasunarekin lotuz: “hemengoak gara, gauzak ondo egiten ditugu, eta gainera euskaraz”.

Horretarako, euskararen presentzia eta erabilera sustatuko ditugu ardogintzan eta enoturismoan, eta kanpainak eta ekintzak antolatuko ditugu.

Baina horretarako, ezinbestekoa da Arabako Errioxan euskaraz ari zareten guztion elkarlana.

ZER ESKAINTZEN DU LUKUAKEK?

Labur esanda, LUKUAk aholkularitza integrala eskaintzen du upategiek eta enoturismo-enpresek hizkuntzaren kudeaketa eraginkorra izan dezaten:
 

• Hizkuntza-diagnostikotik abiatuta, egoera zehatza ezagutzea.
• Itzulpen-zerbitzua eta hizkuntza irizpideen inguruko aholkularitza.
• Enpresei laguntza ematea urrats txiki baina sendoak egiteko, haien alboan egonaz.

Parte hartzen duten enpresei ez diegu eskatzen ezin dutena, baizik eta urrats txikiak baina sendoak ematea; LUKUAk bidaide izango duzue bide horretan.

Euskararen inguruan aukerez betetako mundu berri bat dagoela erakutsi nahi diegu: aliantza berriak sortzeko, hornitzaile euskaldunak ezagutzeko, praktikak euskaraz egiteko…

Asmoa da hori guztia pixkanaka ordenatzea eta Arabako Errioxako ardogintzako enpresek euskara beren egunerokoan integratzea.

GUZTION ARTEAN LANDU ETA JASO

Ekin diezaiogun: LUKUAk euskararen presentzia areagotzeko tresna izan dadila Arabako Errioxako enpresen eguneroko jardunean.

Zenbait urrats egin dira, eta egiten ari dira; orain, elkarrengandik ikasi eta komunitate sendoa sortzea da erronka, ardogintza eta enoturismoaren inguruan.

Euskara aintzat hartuko duen sektore bat eraiki dezagun, hizkuntzaren erabilera normalizatuz eta gure hizkuntzak diferentzia eta bereizgarri bihur gaitzan beste eskaintzen artean.

Landa dezagun guztion artean eta jaso dezagun guztion uzta: euskararena. Uzta anitz, aberats eta guztiontzat gustagarria izan dadila.

Sor dezagun komunitate eta ekosistema egokia, euskarak presentzia eta balio erantsia izan dezan Arabako Errioxako enpresa-munduan.