Berriak - euskaraba

Iaz hautatuak izan ziren 2 lan aurkeztuko dira aurki:
 

• "Pottoki Pot" film laburra, uztailaren 4an.
• "Araba lehen alaba" dokumental etnografikoa, irailaren 27an.

Aurkezpen biak IAK Izaskun Arrue Kulturgunean izango dira. Gonbidatuta zaudete.

Gogora ezazue: uztailaren 15era arte zabalik dago 2025eko deialdia.

Arabako Foru Aldundiak eta Euskaltzaindiak egitasmo mamitsua aurkeztu dute gaur Gasteizen: Euskararen Biziberritzea Araban (EBA). Bertan, Araban euskara biziberritzeko XX. mendeko 60. eta 70. hamarkadetatik gaur egun arte egin den bidea aztertu nahi izan da. Zehatzago, hiru dira helburu orokor horren jomuga zehatzak: euskarak Araban egin duen bidearen historia sistematikoki bildu; jasotako informazioa sistematizatu eta artxibo bat osatu; xede hezitzaile zein aktibatzailearekin, informazioa gizartean eta, bereziki, belaunaldi berrietan zabaldu. Egitasmoa osatzeko lanak 2027ra arte luzatuko dira.

Agerpenean izan dira Iñaki Gurtubai Berdintasun, Euskara eta Gobernantzako foru diputatua, Sagrario Aleman Euskaltzaindiaren Sustapen batzordeko burua eta Iñaki Martínez de Luna Euskara Biziberritzea Araban egitasmoaren zuzendaria. Sagrario Alemanek eskerrak eman dizkio Arabako Foru Aldundiari, proiektua bideratzeko emandako laguntzagatik. Euskaltzain osoak pisuzko proiektua dela esan du prentsaurrekoan: «Biziberritze prozesuan aritu zirenen aitortza jasotzen du proiektu honek, biziki garrantzitsua dena. Egin denaren ezagutza dugu, eta orain ahalegin eta testigantza hori hurrengoei transmititzea da etorkizuneko zereginetako bat. Beste lurraldeetan ere egokia litzateke antzerako zerbait egitea». 

Bere aldetik, Iñaki Gurtubaik 2024an Euskaltzaindiarekin sinatutako hitzarmena ekarri du gogora, hitzarmen horren eskutik abiatu baitzen EBA. Proiektuaren beraren nolakotasunak ere aitortu ditu agerpenean: «Egitasmo hau tresna estrategikoa izango da euskararen biziberritze prozesuan sakontzeko. Euskararen erabilerari eta transmisioari buruzko informazioa jasoko da eta gizartearen esku jarriko da. Ezagutza sortuko dugu, eta ezagutza hori baliagarria izango da bide-orri hobeak eraikitzeko». 

Sei elkarrizketa Euskaltzaindiaren webgunean
Iñaki Martinez de Luna ohorezko euskaltzainak eman ditu azalpen teknikoak, bera baita EBA egitasmoaren zuzendaria. Honela, egitasmoaren helburu nagusiak gogoratzeaz gain, orain arte eginiko lanak errepasatu eta erabilitako informazio-iturriak aletu ditu: «Euskarak Araban izan duen biziberritze prozesuaren historia osatzeko, nagusiki, honako informazio-iturriak erabili dira: datu estatistikoak, prozesuaren lekuko edo protagonista izan direnei egindako elkarrizketak, dokumentazio bibliografikoa eta biziberritzeko ahaleginen adibidea diren askotariko euskarriak (emanaldien kartelak, gomutagarriak, ekimen jakinen fitxak eta antzekoak)... Eta 2024an, nagusiki, honako bi informazio-iturri landu dira: informazio estatistikoa, Iñaki Iurrebasok landua; eta prozesuaren parte edo lekuko izan direnei egindako sei elkarrizketa (lekukotzak)».

Hona hemen orain arte elkarrizketatutako lekukoen izen-abizenak: Maria Jesus Aranguren, Pili Aristizabal, Koldo Biguri, Pako Eizagirre, Kepa Enbeita, Rafa Etxegarai, Rikardo Gonzalez de Durana, Lurdes Lekuona, Kepa Mendia, Maite Mendiburu, Felix Razkin eta Blanca Urgell.

Ikusten denez, «Araban, Arabatik eta arabarrentzat» eginiko proiektua da, Martinez de Lunak behin baino gehiagotan azpimarratu duenez. Hurrengo urratsak ere gogoratu ditu Martinez de Lunak: «Egitasmoa gizarteratu nahi dugu, proiektuaren aurkezpenak eginez Arabako bi kuadrilletan; beste sei elkarrizketa ere egin nahi ditugu (bi berri Gasteizen eta beste 4 Arabako bi Kuadrilletan); EBAgunea elikatu eta osatuko dugu, eta kontakizuna zabaltzeko euskarri egokiak sortu eta dibulgazio formulak prestatu nahi ditugu».

Euskaltzaindiaren webgunean (Hizkuntza baliabideak = Sustapena = Euskararen Biziberritzea Araban) ikus daiteke orain arte eginiko guztia: https://labur.eus/bpssxwn2

"Gazte Sortzaileak 2024" eta Zuiako Udalaren "Eugenio Murgia" beken laguntzarekin, hilabeteak eman dituzte Amalur Izaga, Shuyana Izaga eta Marta Villalvak ume talde batekin proiektua aurrera eramaten.

Euskararen erabilera abiapuntu hartuta, Zuiako kondairak diziplina artistiko ezberdinen bidez ezagutu eta transmititu dituzte. Antzerkia, dantza, literatura eta eskulanak bitartekoak izan dira. Herriko pertsona nagusiekin elkarlanean aritu dira, auzokideekin elkarrizketak egin dituzte eta tokiko artisten parte hartzeari garrantzia eman diote. Horrez gain, tailerrak eta txangoak egin dituzte, eta maiatzaren 23an egin zen ikuskizuna horren sintesia izan da.

Euskal Herriko feministek aspaldi erakutsi bezala, beharrezkoak eta eraginkorrak dira Jabetze Feministarako Eskolak, ahalduntze eskolak, alegia; eta han eta hemen, ingurumari ezberdinetan, barreiatuta daude, emakumeak feminismoan jabetzen eta mugimendu feminista bera ahalduntzen eta indartzen.

Hausnarketa horietatik tiraka Euskaldunentzako Jabetze Eskola bat jarri da martxan Izaskun Arrue Kulturguneko programazioaren baitan, Udako Euskal Unibertsitatearekin batera eta Manex Agirreren dinamizatzaile lanen laguntzaz. Gasteizko eta inguruetako euskaldunek beren burua janztea, euskararen normalizazioak eta biziberritzeak alor ezberdinetan behar dituen funtsezko gakoak adituengandik zuzenean ezagutzea, euskalgintzan egiten diren sareko eragileen hausnarketak partekatzea eta euskararen soziolinguistikan sakontzea lortu nahi izan da.

Eskolaren edukiak hiru bloketan banatu dira, hiruhileko bakoitzean bloke bat, alegia: hausnartzea, pentsamolde zaharrak berritu eta berriak barneratzeko; ahalduntzea, euskararen biziberritzean hainbat esparrutatik eragiten diren proiektuak ezagutu, ulertu eta jabetzeko; eta artikulatzea, garai berriek eragiteko esparru ezberdinak dakartzatenez, ekosistema euskaltzalearen ere bere aliantza sarea berritzeko.

Jarraian ikasturte honetako topaketa bakoitzetik ateratako “zazpi jauzi” edo zazpi ideien laburpena bildu da. Ikasturte honetan jasotakoa ondo gorde eta hurrengo ikasturteko jabetze eskolari begira jartzeko ordua da.

Adi egon hurrengo ikasturteko Euskaldunentzako Jabetze Eskolaren inguruko berriei!

Deskargatu jauzien bilduma

Arabako Foru Aldundiak dei egiten die Arabako herritarrei Euskaraldian modu aktiboan parte hartzera. Euskaraldia, euskara egunerokoan txertatzeko, hizkuntza-ohiturak aldatzeko eta gizarteko esparru guztietan elkarrekin erabiltzeko aukera paregabea da.

Diputatu nagusiak azpimarratu du “Euskaraldia aukera paregabea da euskara gure egunerokoan gero eta gehiago txertatzeko, hizkuntza-ohiturak aldatzeko eta euskara elkarrekin erabiltzeko.”

Aldundiak azpimarratzen du aurreko Euskaraldiek erakutsi dutela posible dela euskararen erabilera zabaltzea, eta Araban ere argi ikusten ari dela gero eta pertsona gehiago aktibatzen direla euskara beren eguneroko hizkuntza izan dadin, erabilera irmoarekin konprometituz. “Euskaraldiak erakutsi digu posible dela euskararen erabilera zabaltzea, eta Araban ere argi ikusten ari gara gero eta pertsona gehiago aktibatzen direla, euskara euren eguneroko hizkuntza izan dadin", azpimarratu du diputatu nagusiak.

Euskararen presentzia modu nabarmenean hazten ari da Arabako herrietan, eskoletan, lan-eremuetan eta aisialdian. Aldundiaren arabera, lorpen hori herritar guztien lanaren emaitza da. “Gure herrietan, eskoletan, lan-eremuetan eta aisialdian, euskararen presentzia handitzen ari da, eta hori guztion lanaren emaitza da.” azpimarratu du.

Aldundiak uste du urrats handiak ematen ari direla euskararen normalizazio bidean, eta Euskaraldiak bide horretan jarraitzeko indarra ematen duela. “Aurrerapauso handiak ematen ari gara, eta Euskaraldiak norabide horretan jarraitzeko indarra ematen digu.”

Halaber, foru erakundeak azpimarratzen du elkarlana dela bide egokiena normalizazio hori lortzeko Araban, non gero eta gehiago diren euskaraz bizi nahi duten pertsonak. “Araban asko gara euskaraz bizi nahi dugunok, eta argi geratzen ari da elkarlana dela bide egokiena euskararen normalizaziorako".

Azkenik, Arabako Foru Aldundiak dei egiten die Arabako herritar guztiei Euskaraldian parte hartzera, modu aktiboan aritzera eta euskararekin duten konpromisoa berrestera. “Gure hitzek, gure ekintzek eta gure konpromisoak dira aldaketarako gakoa. Elkarrekin, euskaraz gehiago eta gehiagotan biziko gara".

Horrela, Aldundiak berresten du euskararen sustapenean eta normalizazioan duen konpromisoa Araban, eta argi uzten du guztion ahalegin kolektiboa ezinbestekoa dela helburu komun honetan aurrera egiteko.
 

Euskaraldiaren baitan, Arabako kirolarien hamaikakoa aurkeztu dute Gasteizen, AFDA - Arabako Kirol Federazioaren Elkartearen eskutik. AFDAk urteak daramatza euskararen erabilera sustatzeko ahaleginean Arabako Foru Aldundiarekin eta Gasteizko Udalarekin lankidetzan, bai eta oraingoan ere.

Kirolean ere euskaraz egitera gonbidatzen gaituzte Arabako hamaika kirolarik. Hamaika dira, baina beste hainbesteren ordezkaritza txiki bat da. Ekimena funtsezkoa da, beharrezkoa delako kirolean euskara sustatzen jarraitzeko eta bultzadatxo bat behar dutenak animatzeko. Euskaraldian ahobizi ala belarriprest rolekin har daiteke parte, biak dira ezinbestekoak.

Ekimen honekin Euskaraldiaren onurak ikusgarri egin nahi dira, eta Arabako kirol federazioak, kirol klubak, kirolariak, entrenatzailea eta era guztietako kirol eragileak ariketa sozial honetan parte hartzera animatu nahi zaituztete.

Arabako hamaikakoa osatu duten kirolari, entrenatzaile, arduradun eta ordezkariek haien bizipenak eta praktikak partekatu dituzte sare sozialetan AFDAren bidez, eredu moduan, kirolean euskaraz egitea gero eta ohikoago izateko.

Hona Arabako kirlarien hamaikakoa:

*E* URTZI BARANDIARAN – ARABAKO TRIATHLOI FEDERAZIOA

*U* EIDER OLABE - JUDIZMENDI IGERIKETA KLUBA CN

*S* KERMAN PZ DE HEREDIA / SARA JZ DE ABERASTURI - MENDIALDEA HERRI KIROL KLUBA

*K* ITXASO HERNANDEZ / JOSEBA LASA - DI – DA LEGUTIOKO PILOTA ELKARTEA

*A* AIDA MARTINEZ / LEIRE ZAMORA - ARABATXO ELKARTEA – GIMNASIA

*R* KEPA ARRIETA – ARABAKO FUTBOL FEDERAZIOA

*A* ESTELA LARREA – LUZERNA ARABAR ERRIOXA ELKARTEA

*L* HECTOR BORGE – ARABAKO HOCKEY FEDERAZIOA

*D* MIREN LEGIDO – GAZTEDI RUGBY TALDEA

*I* URKO HERRAN – KIROLARI - TRIATHLON

*A* NEFER OLAIZOLA – EHARIALDEA EMAKUMEZKOEN ESKUBALIOA TALDEA

ANDER GUEVARA, ALAVÉSEKO FUTBOLARIA ETA IKER LARRAZABAL PILOTARIA.

Argazkiaz gain, sare sozialetan bideoak ere partekatu dituzte, eta hor lagun izan dira:

ANDER GUEVARA, ALAVESEKO FUTBOLARIA ETA IKER LARRAZABAL PILOTARIA.